De Prooi

Fusies en overnames mislukken meestal
ABN AMRO ontstond in 1991 uit een fusie. In zijn boek De Prooi beschrijft nog een expert, Jeroen Smit, hoe toen al de kiem werd geplant voor de latere ondergang van ‘de Bank’. Fusies worden niet alleen ingegeven door bedrijfseconomische redenen, maar zeker ook door de wens van de topmensen om ‘jager’ te zijn, in plaats van ‘prooi’. “Wie niet aan tafel zit, staat op het menu”, heet dat in banktermen. Zo vonden ABN en AMRO elkaar. Samen groot, zodat ze samen ‘jager’ konden zijn. Volgens Schenk, die veel onderzoek doet naar fusies en overnames, verlopen fusies in een bepaalde
sector meestal in golven. Hij signaleerde in De Groene Amsterdammer (10 februari 1999) dat markten als de banksector geleid worden door slechts een paar grote aanbieders die elkaar permanent in de gaten houden. Topmensen willen vooral de boot niet missen, ze willen niet verliezen. “Omdat de potentiële spijt van niet meedoen groter is dan van wel meedoen en eventueel samen mislukken, zal een belangrijke actie altijd geïmiteerd worden. Je wilt de kans op spijt minimaliseren, dus je gaat mee met een trend. Fusies zijn dus vooral een uiting van strategisch positioneringgedrag.”

De Prooi
Wat geldt voor de Bank als geheel, geldt ook voor de individuen aan de top. Een verandering in de organisatie kan winst of verlies voor je positie betekenen. Meer verantwoordelijkheden krijgen versus minder. Jager-zijn versus prooi. Precies met dit gevoel blijft de theaterbezoeker zitten na het zien van het toneelstuk De prooi, naar de gelijknamige bestseller van Jeroen Smit. In tegenstelling tot het beeld dat de media graag van bankiers neerzetten (zakkenvullers), laat het toneelstuk zien waar het in de bestuurskamer van ABN AMRO echt om ging: macht. Regisseur Johan Doesburg heeft dit gegeven op briljante wijze aanschouwelijk weten te maken. Het decor is namelijk een soort apenrots waarop iedereen constant van plek wisselt. In deze setting is de toeschouwer getuige van de pijnlijke blunders die binnen de Bank zijn begaan. Het streven van de Bank om ‘jager’ te zijn, het grote aantal mislukte overnames, de verkeerde strategieën waarbij de posities van de verantwoordelijke bestuursleden belangrijker waren dat het bedrijf – het zijn allemaal zaken die echt gebeurd zijn en in het toneelstuk helder naar voren komen. De Prooi is dan ook een knap toneelstuk dat het menselijke verhaal vertelt achter de ondergang van ABN AMRO. Een aanrader voor iedereen die wil weten waar en hoe het mis ging.