Banken in een spagaat

Deze week komt de crème de la crème van de financiële sector weer bijeen op de 4-daagse Sibos Conferentie. Dit jaar hebben de bankiers hun tenten opgeslagen in Amsterdam. Sibos staat in 2010 in het teken van drie thema’s: regulering, herstel van vertrouwen en herstel van de economie. Innovatie is mogelijk het toverwoord voor de laatste twee thema’s.

Vraag ondernemers waar ze zich zorgen over maken en ze zullen steevast antwoorden: "de financiering van mijn onderneming". Ondernemers zijn bang, zeker als de onderneming een paar slechte financiële jaren achter de rug heeft, dat de bank de (toekomstige) groei niet wil of kan financieren. Die angst zou wel eens terecht kunnen zijn als we de toekomstige regulering onder de loep nemen.

Regulering
Zowel vanuit overheden als centrale banken wordt de regulering, waaraan banken zich moeten houden aangescherpt. Met Basel III en Solvency II als toekomstige leidraad zullen banken minder leningen kunnen verstrekken, omdat ze enerzijds een hogere core tier ratio moeten hebben en anderzijds een zogeheten leverage ratio de hefboomwerking van de bankbalans inperkt. Al een jaar geleden deed het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een keer een onderzoek naar het invoeren van een deze leverage ratio. Deze ratio geeft aan hoeveel een bank maximaal mag uitlenen ten opzichte van zijn buffers. Het (IMF) becijferde dat als de leverage ratio 25 zou bedragen de banken in Europa en de Verenigde Staten gezamenlijk 875 miljard dollar aan nieuwe aandelen moeten uitgeven. Banken kunnen dus twee dingen doen. Enerzijds kunnen ze kapitaal uit de markt halen om hun buffers te versterken. Dit zal in de huidige markt geen eenvoudige opdracht zijn. Anderzijds kunnen ze hun balans verkorten, hetgeen betekent dat ze minder krediet verstrekken.

Banken zitten in een spagaat. Aan de ene kant worden ze op het hart gedrukt om bij het huidige zwakke economische herstel vooral niet te zuinig te zijn met kredietverstrekking. Aan de andere kant houden overheden en centrale banken de financiële sector kort aan het lijntje.

Herstel van vertrouwen
Een verminderde gulheid ten aanzien van financieringen helpt banken niet echt bij het herstel van vertrouwen. Mede dankzij de kredietcrisis is het vertrouwen al tot een dieptepunt gedaald. Het vertrouwen en ook de klanttevredenheid zal niet herstellen als er een voortdurende focus is op het terugdringen van risico’s en kosten. Onlangs hoorde ik iemand zeggen: "Te veel focus op kosten leidt tot een vermindering van de kwaliteit van de dienstverlening en daarmee klanttevredenheid. Focus op kwaliteit zal de kosten juist verlagen." De vraag rijst: hoe kunnen banken het vertrouwen herstellen, met in het achterhoofd de beperkende regelgeving? Wat moeten banken doen als de economie verder aantrekt en deze groei gefinancierd moet worden?

Herstel van de economie
Hoe kunnen de banken, als de economische groei doorzet, deze kapitaliseren? Of zoals het Sibos op haar internetsite Steve Jobs aanhaalt: "Can we innovate our way out of this?" Misschien is innovatie wel het toverwoord. Hoe kan innovatie  - lees niet: complexe, ondoorzichtige financiële producten ontwikkelen -  banken helpen bij het herstel van vertrouwen? Als een verminderde mogelijkheid tot het verstrekken van kredieten een gegeven is, dan zullen banken financieringsalternatieven voor hun klanten moeten ontwikkelen. De vraag is echter of de financiële sector zelf voor voldoende innovatie op dat vlak gaat zorgen. Het zijn immers vaak niet-banken, die zorgen voor de vernieuwing in de sector. Denk daarbij aan de Nederlandse crowdfundinginitiatieven zoals Sprowd, Symbid of Crowd About Now en marktplaatsen voor kapitaal en geld zoals Kapitaalplaza. Misschien gaat de vergelijking met de farmaceutische industrie wel op. Kleine start-ups zorgen voor de vernieuwing en worden uiteindelijk door de gevestigde orde opgekocht.

De toekomst zal het uitwijzen of banken voldoende sense of urgency zien en daadwerkelijk met innovatie het vertrouwen kunnen herstellen. Mijn gevoel zegt dat er nog veel water door de Amsterdamse grachten zal moeten stromen en één Sibos conferentie niet het verschil zal maken.