Aandacht voor de gevolgen van 11 september

In september wordt in de media veelal aandacht besteed aan "een jaar na Lehman". De invloed van 11 september en de daaropvolgende "War on terror" wordt daardoor onderbelicht.

De gebeurtenissen van 11 september 2001 leidde de aandacht van de gehele wereld – inclusief toezichthouders – af van problemen in de achtertuin van de grote Amerikaanse en Europese banken. Zowel wat betreft investment banking als de overspannen huizenmarkt. Om iets te kunnen zeggen over de toekomst van banken in Nederland is het belangrijk om dit bovenstaande feit te erkennen.

Zowel voor als na die dag werkte ik zelf met een klein team in de offshore industrie als veranderingsmanager. Van de ene op andere dag veranderde de opdracht vanwege de nieuwe focus van de publieke opinie en de toezichthouders. Vooral in de Verenigde Staten. Maar ook in Nederland. De interne toezichthouders volgden.

Wat veranderde er allemaal:

- De focus op klanten ging over op de focus op "boeven", met het idee "iedereen is verdacht tenzij";
- Er kwam wereldwijd een toename aan wetgeving op het terrein van witwassen en financiering van terrorisme;
- Er werd grootschalig geïnvesteerd in het aannemen van grote aantallen mensen in Compliance, Legal, Audit, Risk en Security en in Compliance- en Risk gerelateerde systemen in plaats van klant- en servicegerichte systemen;
- De bureaucratie nam toe. Het aantal formulieren en controleprocessen in- én extern;
- Er kwam een toename van op de vloer of ter plekke uitgevoerde controlebezoeken en allerlei vormen van audits.

In een aantal positieve gevallen werden deze bedreigingen omgezet in het vaak gedwongen kiezen voor een andere aanpak. Het afbouwen van het aantal lagen binnen een organisatie, het selecteren van een nieuw slag managers, het automatiseren van end-to-end-business processen en het automatiseren van het monitoren van veranderingen van profielen van klanten en relaties met moderne technologie. Met een Web2.0-aanpak.

Ten tijde van 11 september werd ik met een klein team verantwoordelijk voor een wereldwijd project in de offshoresector. Dit project had als doelstelling om niet meer dan één compliance officer en risk manager centraal in dienst te hebben. Tevens was het de bedoeling om met beperkte financiële investeringsruimte de organisatie kleiner, flexibeler, beter én goedkoper te maken met behulp van nieuwe technologie. En dat lukte.

Maar veel grote banken in Nederland - vooral banken met crossborder en internationale relaties - torsen die organisatorische en financiële consequenties nog steeds met zich mee. Alleen ontbreken nu de middelen om die consequenties te dragen.

Gezien de andere wind die er nu vanuit de Verenigde Staten waait na de crisis zijn er kansen genoeg om die vaak doorgedraaide gevolgen van 11 september tot realistische proporties terug te brengen. Dit op basis van een realistische analyse bij betrokken banken van de reële risico’s en een inhoudelijke evaluatie van de feitelijke effectiviteit van de genomen maatregelen sinds 11 september 2001.