Het ligt echt niet aan de bonussen
De oorzaak van de hypotheekcrisis en de daaruit voorkomende bankencrisis, kredietcrisis en economische crisis is volgens sommigen gelegen in de perverse bonuscultuur. Bonussen moeten volgens critici worden afgeschaft of gebonden aan resultaten op lange termijn. Maar bonussen zijn een prima manier van belonen. Als de criteria daarvoor maar reëel zijn.
Je kunt mensen op veel manieren belonen. Loon naar prestatie is in mijn ogen een billijke manier. Zeker als die prestatie niet uitsluitend wordt uitgedrukt in financiële termen, zoals koers van het aandeel, brutowinst, winst per aandeel, dividend, en dergelijken. Louter financiële doelen leiden nogal snel tot het eenzijdig sturen op omzet en financieel resultaat. En daarnaast tot creatief boekhouden.
Niet de bonussen hebben de jongste bancaire problemen veroorzaakt. De criteria voor die bonussen heeft dat gedaan. Het bestuur van Angelsaksische bedrijven denkt graag in financiële resultaten. Rijnlands georiënteerde bestuurders denken breder. Niettemin zijn bonussen ook voor Rijnlandse bedrijven een uitstekende manier om prestaties te belonen.
Ook Rijnlandse bedrijven moeten immers winst maken. Maar voor hen is het een belangrijke randvoorwaarde en niet het primaire doel. Het doel is productontwikkeling en klanttevredenheid en daarnaast gelden nog meer randvoorwaarden: zoals tevredenheid van medewerkers, duurzame bedrijfsvoering, sociaal beleid, goede relaties met stakeholders en goede risicobeheersing.
Stel managers en verkopers gerust een vette bonus in het vooruitzicht. Maar bindt die bonus dan aan criteria op alle terreinen. Maak die criteria vooraf bekend bij zowel de binnen- als buitenwereld. Bonussen zijn geen enkel probleem als ze vooraf bekend zijn en begrepen worden. Medewerkers op elk niveau zullen in dat geval zelfs actief meedoen om de bonussen van de leiding - en in het kielzog daarvan voor zichzelf - veilig te stellen. Kortom: het probleem zit niet in de bonuscultuur, maar in de mentaliteit die spreekt uit de vaak veel te eenzijdige criteria.
Praat mee en maak kans op een gratis exemplaar van mijn boek ‘Gepast en ongepast geld; zoektocht naar het geweten van bankiers’, Scriptum, 2008.