Banken zijn niet alleen van zichzelf

De jongste bankencrisis heeft veel bankiers hardhandig op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid gewezen. Het pijnlijke financieel verlies ging gepaard met een groot gezichtsverlies. Het Institute of International Finance, een samenwerkingsverband van de 370 grootste financiële instellingen ter wereld, erkende afgelopen juli ruiterlijk het collectief falen van de sector. In een 213 pagina’s tellend rapport geven de banken onomwonden toe dat hun "interne tekortkomingen" hebben "bijgedragen" aan de bankencrisis en de daarmee samenhangende "ernstige gevolgen voor de wereldeconomie".

Het IIF-rapport doet maar liefst 145 aanbevelingen voor betere beheersing van risico’s. Dat is nogal opmerkelijk. Bankieren is een eeuwenoude industrie en de kern van bankieren ìs altijd al het beheersen van risico’s geweest. Waarom moeten er dan opeens tientallen uitgangspunten en 145 verbetervoorstellen voor risicobeheersing geformuleerd worden? Eén van de opstellers van het rapport schudt de verklaring zo uit zijn mouw. "Deels omdat we allemaal beursgenoteerd zijn. Door de permanente druk om nog meer winst te maken, hebben we het risicomanagement laten verslappen. Bovendien hebben we producten gemaakt, die zo ingewikkeld zijn, dat we ze zelf moeilijk kunnen waarderen."

Eén ding komt uit deze bankencrisis in ieder geval helder naar voren. Het gezond verstand heeft het op veel plaatsen weer eens verloren van de hebzucht. Meer winst en meer omzet werd over de hele linie beloond met mooie bonussen wat leidde tot risicovol gedrag, onverantwoorde producten en slechte adviezen aan klanten.

Iedere gesloten groep heeft de neiging er eigen regels en een eigen moraal op na te houden. Dat kan tot vreemde uitwassen leiden. Niet alleen bij Hells Angels en andere obscure groepen, maar ook in de financiële sector. Of een financiële instelling nu weinig of veel oog heeft voor risico’s en ethiek, haar geweten heeft permanent behoefte aan prikkeling van buitenaf. Daarin ligt een rol voor iedereen. Banken hebben teveel impact op de wereld om alleen van zichzelf of hun aandeelhouders te kunnen zijn.

Praat mee en maak kans op een gratis exemplaar van mijn boek ‘Gepast en ongepast geld; zoektocht naar het geweten van bankiers’, Scriptum, 2008.