Strengere kapitaaleisen voor banken als gevolg van het Bazel III-pakket leveren op lange termijn waarschijnlijk meer op dan ze kosten. Wel zijn er op de korte termijn aanpassingskosten. De overheid kan deze verminderen, bijvoorbeeld door de invoeringstermijn over een aantal jaren uit te spreiden en tegelijkertijd dividenden in te perken, of door banken voor te schrijven hoe en wanneer ze hun kapitaal moeten verhogen. Dat concluderen de onderzoekers Michiel Bijlsma en Gijsbert Zwart in de CPB-studie Zijn strengere kapitaaleisen kostbaar?

In tegenstelling tot wat sommige banken claimen, leidt meer eigen vermogen op de lange termijn niet tot veel hogere financieringskosten. Een bank met meer eigen vermogen betaalt voor dat eigen vermogen een lagere vergoeding aan zijn financiers. Hoger eigen vermogen is minder risicovol, waardoor financiers met een lagere vergoeding genoegen nemen.

Daarnaast zijn er maatschappelijke opbrengsten. Als banken hogere eigen vermogens aanhouden, is de kans op een bankencrisis lager. Zoals de financiële crisis heeft aangetoond, is zo'n bankencrisis maatschappelijk erg kostbaar. Wel zijn op korte termijn aanpassingskosten verbonden aan het ophogen van de eigen vermogens. Banken kunnen aan de nieuwe eisen voldoen door nieuwe aandelen uit te geven, maar kiezen in de praktijk eerder voor verhoging van leenrentes of vermindering van kredietverlening. Dat is slecht voor de economie en daarom maatschappelijk kostbaar.

Verlenging invoeringstermijn is oplossing voor dekken kosten korte termijn
De overheid kan deze aanpassingskosten verkleinen door de invoeringstermijn van Bazel III te verlengen. Dan kunnen banken hun winst gebruiken om aan de hogere kapitaaleisen te voldoen. Dat moet dan echter wel gepaard gaan met een inperking van de mogelijkheden voor banken om dividend uit te keren aan hun aandeelhouders. Een andere mogelijkheid is dat de staat de banken verplicht aandelen uit te geven. Dit gaat weliswaar ten koste van bestaande aandeelhouders, maar daartegenover staan maatschappelijke baten in de vorm van een verminderde kans op faillissementen, een kleinere kans dat de overheid moet bijspringen, en geen schadelijke verhoging van leenrentes of inperking van krediet. Maatschappelijk gezien wegen deze baten ruimschoots op tegen de particuliere kosten.

Bron foto: Shutterstock.